نگاهی به خانواده هواپیماهای سوخو: از Su-۲۷ افسانهای تا جنگنده پنهانکار Su-۵۷

غزال زیاری- نام سوخو برای علاقهمندان هوانوردی بیش از هر چیز با جنگندههای بزرگ، سریع و مانورپذیر روسی گره خورده؛ اما تاریخ این مجموعه به سالهایی برمیگردد که هنوز خبری از جنگندههای نسل پنجم نبود.
دفتر طراحی پاول سوخو در طول بیش از هشت دهه، از بمبافکنهای سبک و هواپیماهای تهاجمی تا جنگندههای چندمنظوره و هواپیماهای مسافربری را توسعه داده و در رقابتی طولانی با دفتر طراحی میگ، بخش مهمی از تاریخ هوانوردی نظامی شوروی و روسیه را شکل داده است.
از پاول سوخو تا یک نام ماندگار
دفتر طراحی سوخو در سال ۱۹۳۹ میلادی به ابتکار پاول اوسیپوویچ سوخو، مهندس برجسته هوانوردی شوروی تأسیس شد. اولین محصول مهم این مجموعه، هواپیمای Su-۲ بود؛ بمبافکن سبک و شناسایی که در جنگ جهانی دوم به کار گرفته شد.
این دفتر در سال ۱۹۴۹ منحل شد و پاول سوخو برای مدتی به دفتر طراحی توپولف بازگشت؛ اما این مجموعه در سال ۱۹۵۳ دوباره فعالیتش را از سر گرفت و در دوره جت، به یکی از بازیگران اصلی صنعت هواپیماسازی شوروی تبدیل شد. در دهههای بعد، سوخو با توسعه هواپیماهایی مثل Su-۷، Su-۱۵ و Su-۱۷ وارد عرصه ساخت جنگندهها و هواپیماهای تهاجمی جت شد؛ اما نقطه عطف بزرگ این مجموعه، خانواده Su-۲۷ بود؛ هواپیمایی که پایه توسعه نسلهای بعدی جنگندههای سنگین سوخو شد.
مهمترین مدلهای سوخو
سوخو در طول فعالیتش، هواپیماهای متنوعی ساخته که از بین تمام آنها، برخی به تولید انبوه رسیدند و برخی دیگر در حد نمونههای آزمایشی یا پروژههای توسعهای باقی ماندند. در ادامه قصد داریم تا تعدادی از شاخصترین این مدلها را با هم بررسی کنیم:
Su-۲۷؛ آغاز یک خانواده بزرگ
این جنگنده سنگین که اولین پروازش را در سال ۱۹۷۷ انجام داد، به پایه توسعه مدلهایی از جمله Su-۳۰، Su-۳۳ و Su-۳۵ تبدیل شد. مانورپذیری بالا و برد عملیاتی قابلتوجه از ویژگیهای شاخص این خانواده است.
سوخو ۲۷
Su-۲۵؛ هواپیمای پشتیبانی نزدیک
این هواپیمای تهاجمی برای پشتیبانی هوایی نزدیک از نیروهای زمینی طراحی شد. بدنه مقاوم و توانایی فعالیتش در ارتفاع پایین، آن را به یکی از شناختهشدهترین محصولات نظامی سوخو تبدیل کرده.
Su-۳۴؛ جنگنده بمبافکن تخصصی
این هواپیمای دوموتوره با کابین دو نفره کنار هم برای حمله به اهداف زمینی و دریایی، مأموریتهای دوربرد و شناسایی توسعه یافت. اولین پرواز Su- ۳۴ در سال ۱۹۹۰ انجام شد.
Su-۵۷؛ ورود به نسل پنجم
پیشرفتهترین جنگنده این خانواده، با طراحی بی نظیر، سامانههای الکترونیکی یکپارچه و قابلیت انجام مأموریتهای هوا به هوا و هوا به سطح، نماد تلاش روسیه برای حضور در رقابت جنگندههای نسل پنجم است. اولین پرواز جنگنده Su-۵۷ در سال ۲۰۱۰ انجام شد.
دیگر مدلهای سوخو عبارتند از:
مدلهای Su-۱، Su-۳: جنگندههای آزمایشی اولیه
مدل Su-۲: بمبافکن سبک و شناسایی
مدلهای Su-۵، Su-۶، Su-۸: طرحهای آزمایشی و تهاجمی
مدل Su-۷: جنگنده بمبافکن
مدلهای Su-۹، Su-۱۱، Su-۱۵: رهگیرهای جت
مدلهای Su-۱۷، Su-۲۰، Su-۲۲: جنگنده بمبافکن با بال متغیر
مدل Su-۲۴: بمبافکن تاکتیکی
مدل Su-۲۵: هواپیمای تهاجمی و پشتیبانی نزدیک
مدل Su-۲۷: جنگنده برتری هوایی
مدل Su-۳۰: جنگنده چندمنظوره
مدل Su-۳۳: جنگنده ناونشین
مدل Su-۳۴: جنگنده بمبافکن
مدل Su-۳۵: جنگنده چندمنظوره پیشرفته
مدل Su-۳۷: نمونه آزمایشی با قابلیت مانورپذیری بالا
مدل Su-۴۷: نمایشگر فناوری با بالهای پیشگرا
مدل Su-۵۷: جنگنده نسل پنجم
مدل Su-۷۵: پروژه جنگنده سبک نسل پنجم
در کنار این مدلها، سوخو هواپیماهای غیرنظامی و ورزشی هم توسعه داده که میتوان به Su-۲۶، Su-۲۹ و Su-۳۱ برای آکروباتیک هوایی و Su-۸۰ برای حملونقل منطقهای اشاره کرد.
رقابت تاریخی با میگ؛ دو مسیر متفاوت در جنگندهسازی
رقابت سوخو با دفتر طراحی میگ یکی از بخشهای مهم تاریخ هوانوردی نظامی شوروی است که صرفاً مسابقهای بین دو برند نبود.
در آن دوره، ارتش شوروی به دو نوع جنگنده با مأموریتهای متفاوت نیاز داشت. در برنامههای جنگندهسازی دهه ۱۹۷۰، میگ با توسعه MiG-۲۹ به سمت ساخت جنگندهای سبکتر برای دفاع هوایی و نبردهای تاکتیکی رفت و در مقابل، سوخو مأمور توسعه جنگنده سنگینتر و دوربردتری شد که نتیجه آن Su-۲۷ بود.
این دو هواپیما برای پاسخ به تهدید جنگندههای آمریکایی، بهویژه F-۱۵ و F-۱۶، طراحی شدند؛ اما قرار نبود دقیقاً یک مأموریت را با یک رویکرد انجام دهند.
در ادامه، خانواده Su-۲۷ با مدلهایی مثل Su-۳۰ و Su-۳۵ گسترش پیدا کرد و به یکی از مهمترین محصولات صادراتی صنعت هوافضای روسیه تبدیل شد. در مقابل، میگ هم با خانواده MiG-۲۹ و سپس MiG-۳۵ جایگاهش را حفظ کرد. بعد از فروپاشی شوروی، محدودیتهای مالی و تغییر اولویتهای خرید نظامی، موقعیت دو مجموعه یکسان باقی نماند و سوخو در توسعه و صادرات جنگندههای سنگین موفقتر ظاهر شد.
امروزه هر دو برند زیر چتر شرکت هواپیماسازی متحد روسیه (UAC) قرار دارند؛ ساختاری که برای تجمیع توان طراحی و تولید صنعت هواپیمایی روسیه ایجاد شد.
هواپیمای مسافربری سوخو
ورود سوخو به بازار هواپیماهای مسافربری
البته فعالیت سوخو به هواپیماهای نظامی محدود نماند. یکی از مهمترین تلاشهای آنها در بازار غیرنظامی، پروژه Sukhoi Superjet ۱۰۰ بود؛ هواپیمای مسافربری منطقهای که توسعهاش از اوایل دهه ۲۰۰۰ آغاز شد و اولین پروازش را در سال ۲۰۰۸ انجام داد.
این هواپیما برای جابهجایی مسافران در مسیرهای کوتاه و متوسط طراحی شد و در سال ۲۰۱۱ گواهی نوع روسی و در سال ۲۰۱۲ گواهی آژانس ایمنی هوانوردی اروپا (EASA) را دریافت کرد. سوپرجت در ابتدا با مشارکت شماری از شرکتهای خارجی در بخشهایی از جمله موتور و سامانههای هواپیما توسعه یافت و بعد از تحولات صنعت هوانوردی روسیه، نسخه بومیسازیشده آن با نام Superjet NEW در دستور کار قرار گرفت.
سوخو در سال ۲۰۰۶ به ساختار شرکت هواپیماسازی متحد روسیه پیوست و در سال ۲۰۲۲ هم ساختار حقوقی شرکتهای این مجموعه در UAC ادغام شد. به همین دلیل، امروز میتوان از سوخو بهعنوان یک برند و مکتب طراحی باسابقه در صنعت هوافضای روسیه یاد کرد؛ نامی که میراث آن از Su-۲ تا Su-۵۷ امتداد پیدا کرده است.
منابع: cna ، icas، migflug، uacrussia
۲۲۷۲۲۷ منبع: خبرآنلاین





