سکوت یکساله پزشکیان شکست/ پیام واضح صدا و سیما به پاستور/ احساس قدرتی که صداوسیما در برابر رئیس جمهور دارد
کیاوش حافظی: جام جم بالاخره صدای مسعود پزشکیان را هم درآورد. صداوسیما بزرگترین نهاد بودجه بگیر فرهنگی است که عملکردش همیشه واکنش برانگیز بوده است چراکه با وجود دریافت بودجههای کلان از بیتالمال نه فقط جهتگیری ملی نداشته بلکه که عملا به بولتن یک جریان سیاسی خاص تبدیل شده است. علاوهبر این، ریزش مخاطبان صداوسیما و سوق دادن مخاطبان به شبکههای ماهوارهای یا پلتفرمهای مجازی گویاترین عملکرد خروجی این رسانه بوده است. به جز فعالان سیاسی و رسانهای که همیشه بر لزوم تغییرات بنیادی در صداوسیما تاکید داشتهاند عملکرد این رسانه در بسیاری موارد باعث شده مسئولان مختلف جمهوری اسلامی نیز نسبت به این سازمان موضعگیری کنند و عالیترین مسئولان دولتی از جمله روسای جمهور، منتقد جدی صداوسیما باشند.
صداوسیما علیه همه؟ از خاتمی تا روحانی، تقابل تمامنشدنی
هرچند رویارویی صداوسیما با دولتها بخصوص با دولتهایی که به اصلاحطلبی متمایل بودهاند شدیدتر بوده، دولت اصولگرایی مثل احمدینژاد هم از این تقابل بینصیب نماندند. نماد این رویارویی در دولت خاتمی برنامه «چراغ» بود. سپس حوادث کوی دانشگاه و نحوه پوشش کنفرانس برلین، شکاف میان اصلاحطلبان و رسانه ملی را به اوج رساند و تصویر تلویزیون را در جایگاه مقابل دولت ترسیم کرد.
دولت محمود احمدینژاد هم داستان خاص خود را داشت. بسیاری چهار سال اول احمدی نژاد را ماه عسل دولت و رسانه ملی میدانند که با پوششهای لحظهبهلحظه سفرهای استانی دولت به تریبون این جریان تبدیل شده بود. اما در دولت دوم احمدینژاد مخصوصا پس از قهر ۱۱ روزه او ورق برگشت؛ انتقاد از گرانیها کمکم راه خود را به آنتن باز کردند و اوج رویارویی در سال ۹۱ و زمانی رخ داد که گفتگوی زنده محمود احمدینژاد با خبرنگاران قطع شد و تلویزیون به جای تصویر احمدینژاد سریال پخش کرد.
در هشت سال دولت حسن روحانی رویاروییها بیسابقه بود. از همان آغاز که مذاکرهکنندگان هستهای در ژنو و وین در حال مذاکره بودند، تلویزیون پیامهایی درباره سازشکاری مخابره میکرد. رئیس دولت نیز شخصا در سخنرانیهایش میگفت که صداوسیما بذر ناامیدی میپاشد. کلیدواژه «رسانه میلی» از همان زمان به ادبیات منتقدان جام جم اضافه شد؛ زمانی که رئیس دولت گفت صداوسیما باید رسانه باید ملی باشد، نه میلی. هرچه زمان میگذشت تقابل رویارویی شکل تازهتری به خود گرفت. تا جایی که در ماههای آخر دولت دوازدهم، یکی از کارشناسان صداوسیما از پشت تریبون صداوسیما رسما در اظهاراتی توهینآمیز به رئیس دولت وقت گفت: «مسئولی مینشیند خانه و ممکن است پای منقل باشد و سر نمیزند به این طرف و آن طرف. حتی وزرایش نمیتوانند با او ملاقات کنند». کار به آنجا کشید که معاون حقوقی ریاست جمهوری اعلام کرد که از صداوسیما شکایت میکند. هرچند نهایتا سرنوشت این شکایت مشخص نشد، صداوسیما در بیانیهای اعلام کرد که مسئولیت اظهارات مهمانان در برنامههای زنده بر عهده خودشان است و این سخنان مورد تایید رسانه ملی نیست.
رویارویی صداوسیما با دولت چهاردهم هم کلید خورد
حالا نیز پس از گذشت یک سال و اندی از عمر دولت چهاردهم، مسعود پزشکیان نیز سرانجام زبان به نقد این رسانه گشود. دوشنبه ۲۰ بهمن ماه مراسم بهرهبرداری ۷۵۰ مگاوات نیروگاه خورشیدی از صداوسیما پخش میشد. در این مراسم مجری مراسم خواستار مدیریت زمان جلسه به علت پخش از شبکه خبر۲ شد. اما پزشکیان پاسخ داد «شبکه خبر خیلی مهم نیست. ما داریم کار خودمان را می کنیم تو نگران نباش. شبکه خبر به جای آن حرفهای بیربط از این حرفها بزند که مردم هم بدانند [صداوسیما] دارد کمک میکند.» این چند جمله باعث شد که مسئولان صداوسیما پخش این برنامه را متوقف کنند و به جای آن نطق نماینده عضو جبهه پایداری در مجلس را پخش کنند.
اما این اتفاق ازاینجهت اهمیت داشت که مسعود پزشکیان که از آغاز زمان ریاست جمهوریاش خود را پرچمدار وفاق نشان داده برای اولین بار است که در برابر صداوسیما موضعگیری میکند. در همه یک سال گذشته افکار عمومی و کنشگران از پزشکیان می خواستند که از اختیارات خود برای تغییر مشی صداوسیما استفاده کند و یا در صورت ممکن در جلسه ای با رهبری مقدمات تغییر ساختار صداوسیما را فراهم کند. حتی از دولت میخواستند که اگر نمیتواند بودجه صداوسیما را قطع کند، دست کم بخشی از بودجه این سازمان عریض و طویل که خود درآمد ناشی از تبلیغات دارد را کم کند و آن را به بخشهای مختلف کشور تزریق کند. گویی که ناشنوایی صداوسیما به دولت هم درباره این رسانه سرایت کرده باشد، دولت از این کار اجتناب کرد.
قدرت در جامجم؛ وقتی رئیسجمهور هم سانسور میشود
حالا پزشکیان هم با موضع گیری خود و هم با واکنش صداوسیما در مقابل این رسانه قرار گرفته است. شاید این موضوع ناشی از عملکرد صداوسیما پس از اتفاقات اخیر باشد. به ویژه پس از آنکه آیتمی توهین آمیز در شبکه افق درباره نگهداری پیکر جانباختگان حوادث دی ماه واکنشهایی در افکار عمومی و همچنین کنشگران به دنبال داشت. هرچند آن اظهارات منجر به عزل مدیر شبکه افق شد منتقدان رسانه ملی بر این باورند که آنچه رخ داد نه خطای فردی بلکه محصول ساختاری بود که همچنان پابرجاست و این ماموریت را برای خود تعریف کرده که در برابر هرآنچه بوی مطالبات مردمی میدهد بایستد یا آن را به دیده تحقیر نگاه کند. حتی کمپینی با درخواست عزل پیمان جبلی رئیس سازمان صداوسیما به راه افتاده است که به نظر نمیرسد نتیجهای در پی داشته باشد چرا که واکنش صداوسیما به قطع سخنان پزشکیان ناشی از نوعی سرمستی از احساس قدرت و اعتمادبهنفس بسیار بالاست که حتی در برابر رئیس جمهور میایستد و این پیام را مخابره میکند که فرقی ندارد انتقادها از ناحیه چه شخص، گروه یا مقامی بیان میشود. حتی اگر عالی ترین مسئول اجرایی کشور در برابر این رسانه موضعگیری کند آنقدر احساس قدرت میکند که کوچکترین وقعی به آن نمینهد.
۳۱۲۱۱
