یادداشتی از دکتر کیومرث اشتریان استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران محاصره اقتصادی آمریکا و پیوستن افکار عمومی اروپایی

تحلیل مضمون مواضع دو هفته اخیر چهار مقام ارشد دولت آمریکا در باره ایران و تنگه هرمز از سویی و تحرکات رسمی-رسانه ای در اروپا در موضوع حملات سایبری به سامانه های سردخانه ای غذایی در اروپا نشان از تلاش برای تهییج افکار عمومی اروپا برای هماهنگی با آمریکا دارد.
- الف- مقامات آمریکایی نظم گفتاری، تکرار، تحقیر و هماهنگی معنایی مواضع آمریکایی ها در چهار سطح است: ترامپ؛ صورتبندی سیاسی و راهبردی منازعه و تعیین خطوط قرمز. هگزت؛ صورتبندی نظامی، بازدارندگی و کنترل عملیاتی. اسکات بسنت؛ فشار اقتصادی، محاصره مالی و محدودسازی منابع ایران. روبیو؛ صورتبندی دیپلماتیک، بینالمللی و ائتلافسازی.نکته مهم این است که ترامپ، بسنت، روبیو هر سه بر استفاده از ابزارهای غیرنظامی به جای ازسرگیری جنگ وسیع و تداوم فشار بدون جنگ گسترده تاکید کرده اند و این برخلاف جریان رسانه ایست که حمله نظامی را قریب الوقوع می داند. اثر روانی این جریان رسانه ای که از خارج و داخل ایران دامن زده می شود بیش از خود حمله است و هدف آن بی ثباتی روانی-اقتصادی جامعه ایرانی است. (تحلیل مضمون تفصیلی در اینجا نیامده است) در این راستا دو اقدام مهم وزارت خزانهداری عبارتاند از هدف قرار دادن آنچه که وزارت خزانهداری آمریکا، “شبکه جهانی تقلب دریایی” نامیده است که از حکومت ایران حمایت میکند. و تحریم هشت شرکت خدمات انتقال پول در کانادا و قطع دسترسی MEXC Global به نظام مالی آمریکا به اتهام تسهیل فعالیتهای مالی مرتبط با ایران. اگر به تنهایی هیمن اظهارات را مبنا قرار دهیم نشان از استراتژی «خفگی اقتصادی» و سپس در گام بعدی «آمادگی برای حمله نظامی» دارد و نه برعکس. یعنی فضا سازی حمله قریب الوقوع نیز در راستای همان بی ثباتی روانی-اقتصادی ایرانیان است. ترکیب سخنان این مقامات نشان دهنده تاکید بر راهبرد اقتصادی است:
- تبدیل کنترل تنگه هرمز به ابزار اعمال حاکمیت راهبردی
- جایگزینی جنگ گسترده با محاصره اقتصادی و مالی
- بینالمللیسازی منازعه و تقسیم هزینه امنیت هرمز
- معرفی امنیت تنگه بهعنوان منفعت جهانی (درخواست مشارکت کشورهای اروپایی و آسیایی، استفاده از گروه هفت برای ایجاد اجماع سیاسی و اقتصادی، تلاش برای تبدیل فشار آمریکا به اقدام جمعی)
- روایت پیروزی و فرسودگی ساختاری ایران در نتیجه استراتژی حفظ تنش، گسترش آن به اروپا و جهان بدون بازگشت به جنگ تمامعیار. این مهمترین نتیجه ایست که از مجموع تحلیل مضامین بدست می آید. مهمترین نکته در مواضع دو هفته اخیر این است که آمریکا در حال برجسته کردن این تصور است که برای دستیابی به اهداف خود در قبال ایران، لزوماً به جنگ گسترده و مستمر نیاز ندارد. در این چارچوب، محاصره دریایی، فشار مالی، محدودسازی درآمدهای ارزی و ائتلافسازی بینالمللی میتوانند بهصورت مکمل عمل کنند. تهدید نظامی نیز بهعنوان پشتوانه این فشار حفظ میشود.
ب- اتحادیه اروپادر بیانیه مشترک گروه هفت در ۱۱ نوامبر وزیران خارجه گروه هفت اعلام کردند در صورت نبود راهحل دیپلماتیک، محدودسازی اقتصادی و سیاسی ایران را ادامه خواهند داد و از ابتکار دفاعی چندملیتی به رهبری فرانسه و بریتانیا برای تسهیل بازگشت تردد دریایی حمایت کردند. این بیانیه نشاندهنده تبدیل مواضع دولت آمریکا به یک چارچوب جمعی است.در این راستا موضوع مهم دیگری نیز در جریان است و آن موضوع حمله سایبری به سامانه های سرمایشی فروشگاه های مواد غذایی اروپاست. این حملات از سوی هر کشوری که انجام شده باشد اثری جز خدمت به آمریکا و اسراییل ندارد و بی دلیل مردم اروپا را در معرض تهدید امنیت غذایی قرار می دهد. ایران باید صریحا این مهم را در دستور کار خود و مجامع بین المللی و اروپایی قرار دهد تا از این اتهام مبرا شود. موجی در اروپا در باره این موضوع برخاسته است از مقامات رسمی گرفته تا گزارش های قضایی، گزارش نهادهای تخصصی، گزارش روزنامه ها و رسانه های معتبر اروپایی، همگی در پی بررسی ماجرا هستند. در اروپا با توجه به تکثر سیاسی-رسانه ای این امکان وجود دارد که ایران بتواند بصورت فنی و تخصصی از خود رفع اتهام کند. بنظر می آید که این موضوع باید بصورت جدی در دستور کار ایران قرار گیرد.بررسی اولیه شامل موارد زیر است:فرانسه: انتساب رسمی حمله به سپاه پاسداران؛ دادستان پاریس اعلام جزئیات تحقیقات قضایی.وزیر کشور بلژیک: سرویسهای امنیتی بلژیک نشانههایی از ارتباط احتمالی حملات سایبری اخیر با بازیگران شناختهشده ایرانی یافتهاند.وزیر امور خارجه آلمان: هشدار درباره حملات ترکیبی، بدون انتساب رسمی به ایرانمسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا: این حوادث سایبری در اروپا، اگر به ایران منتسب شوند، از سوی ما نیز مستلزم واکنشی قوی هستند.



